|
فصل دهم
جهاد دانشگاهى متعاقب تشكيل ستاد انقلاب فرهنگى در تاريخ 23/3/1359 بوجود آمد. با تبديل ستاد انقلاب فرهنگى به شوراى عالى انقلاب فرهنگى درتاريخ 11/9/59، اساسنامه تأسيس جهاددانشگاهى مورد تجديد نظر قرار گرفت و قطعنامهاى با عنوان متمم اساسنامه به آن اضافه شد. بااين ترتيب جهاد دانشگاهى به عنوان پلى ميان دانشگاه و بخش صنعتى خدماتى كشور تشكيل شد. جهاد دانشگاهى در بيرجند درسال 1363 بوجود آمده است، از جمله فعاليتهاى جهاد دانشگاهى مىتوان به تأسيس مراكز زير اشاره كرد: 1- مركز فرهنگى 2- مركز آموزشى 3- مركز خدمات تخصصى و آزمايشگاه تشخيص طبى 4- مركز انتشارات 5- مركز محصولات فرهنگى مركز فرهنگى با تهيه طرحها وانجام فعاليتهاى فرهنگى در تبليغ و ترويج فرهنگ وهنر اسلامىدرميان قشر تحصيل كرده و جوان، گامهاى خوبى برداشته است. مركز انتشارات و آموزش، با برگزارى نمايشگاه كتاب و تهيه كتابهاى علمى و دانشگاهى، ونيز با برگزارى دوره هاى آموزش كوتاه مدت علمى - كاربردى مانند رايانه و... خدمات ارزندهاى انجام داده است. ايستگاه تحقيقات كشاورزى بيرجند اين ايستگاه در سال 1366 باواگذارى 56 هكتار از اراضى مركز آموزش كشاورزى بيرجند، فعاليت خود را آغاز نمود. درسال 1370 نيز 70 هكتار ديگر از اراضى مركز آموزش كشاورزى به ايستگاه واگذار گرديد. مشخصات جغرافيائى و اقليمى اين ايستگاه به شرح جدول زير مىباشد. جدول شماره 60 مشخصات جغرافيائى واقليمى ايستگاه تحقيقات كشاورزى ارتفاع از سطح دريا 1345 متر متوسط روزهاىيخبندان 67 روز عرض جغرافيائى ص59-³32 حداكثر درجه حرارت 42 درجه سانتىگراد طول جغرافيائى ص12-³59 حداقل درجه حرارت 9 درجه سانتيگراد متوسط بارندگى سالانه 150 ميلىمتر متوسط درجه حرارت 16درجه سانتىگراد در اين ايستگاه 4 كارشناس، 3 فوق ديپلم و 12 تكنسين به انجام امور محوله اشتغال دارند. |
|
اين ايستگاه داراى دو حلقه چاه عميق با متوسط آبدهى 85 ليتر در ثانيه و نيز داراى 1000 متر مربع ساختمان ادارى و چند انبار و جايگاه ماشينهاى كشاورزى مىباشد. دستاوردهاى تحقيقاتى ايستگاه در اين مدت محدود به اين شرح است: 1. انتخاب چند رقم گندم از جمله گندم: زرين، كراس شاهى، 03-37M و 04-37M 2. انتخاب پنبه قوزه قرمز تركى از كلكسيون ارقام به دليل مقاومت به خشكى و شورى و سرماهاى زودرس پاييزه و برترى آن از لحاظ عملكرد در مقايسه با ارقام بومى منطقه 3. بررسى ومعرفى ارقام گندم قدس و جوهاى كوير، ريحان و والفجر 4. انتخاب بهترين تاريخ كاشت و تراكم بوته پنبه جهت توصيه به زارعين منطقه 5. انتخاب سورگوم علوفهاى رقم speed feed با عملكرد و كيفيت بالا 6. تعيين بهترين تراكم زعفران در واحد سطح به منظور حداكثر عملكرد 7. تعيين اثرات سطوح مختلف كود شيميائى و حيوانىدر عملكرد زعفران 8. احداث بانك ژن از نباتات منطقه مسئولين ايستگاه از بدو تأسيس تاكنون الف. آقاى مهندس محمدعلى فلكى از سال 1363 تا 1369 ب. آقاى عبدالحميد ناصح ازسال 1369 تا 1372 ج. آقاى مهندس محمدعلى فلكى از سال 1373 تا 1373 د. آقاى مهندس رحيمى از سال 1374 تا 1375 ه . آقاى مهندس بهداد از سال 1375 تاكنون ايستگاه پژوهشى مناطق كويرى وبيابانى دانشگاه تهران ايستگاه پژوهشى بيرجند يكى از 4 ايستگاه پژوهشى مركز تحقيقات كويرى و بيابانى ايران وابسته به دانشگاه تهران مىباشد. اين ايستگاه در سال 1364 با درخواست آقاى دكتر درويش رئيس وقت دانشگاه بيرجند و موافقت دانشگاه تهران تأسيس و راهاندارى شد. هدف هريك از ايستگاههاى پژوهشى شناخت جامع مناطق كويرى وبيابانى از لحاظ طبيعى، انسانى، اجتماعى ومسائل مربوط به محيط زيست واعتلاى سطح پژوهش علمى كشور و استفاده از نتايج پژوهشها در عمران مناطق كويرى و بيابانى به منظور بهبود وضع زندگى مردم است. در اين راستا ايستگاه پژوهشى مناطق كويرى وبيابانى بيرجند چهار طرح پژوهشى به شرح زير: |
|
1) مسائل عمران روستائى جنوب خراسان -مطالعه موردى ناى بند 2) جمعآورى و شناسائى گياهان منطقه بيرجند - ايجاد هرباريوم 3) نقش مهاجرت درتخليه و متروك شدن روستاها وآباديهاى شمال شرقى دشت لوت 4) بررسى آثار فرسايش آبى روى سازند مارن باتأكيد بر عوامل اقليمى و پوشش گياهى اجرا نموده و يا در دست اجرا دارد و چنانچه بر تعداد پرسنل و امكانات آن اضافه شود، در راستاى اهداف فوق مىتواند قدمهاى مؤثرى بردارد. مديريت جهادسازندگى، در دو زمينه عمرانى و پژوهشى فعاليت دارد: الف. در زمينه هاى عمرانى از قبيل جادههاى روستائى، برق رسانى به روستاها، لوله كشى آب، ايجاد سدهاى مخزنى وانحرافى احداث كانالهاى آبيارى و پوشش انهارو... ب . درزمينههاى پژوهشى، آموزشى وترويجى: امور پژوهشى جهادسازندگى پيرامون منابع طبيعى و امور دام در 4 بخش "منابع طبيعى"، "دامپرورى"، "حفاظت خاك و آبخيزدارى" و "اقتصادى اجتماعى" انجام مىپذيرد. دررابطه با مسائل پژوهشى در سطح استان خراسان 5 ايستگاه تحقيقاتى درشهرستانهاى بيرجند، گناباد، تربت حيدريه، سبزوار و بجنورد وجود دارد. ايستگاه تحقيقات منابع طبيعى وامور دام بيرجند درسال 1374 پس از بررسىهاى لازم توسط بخش تحقيقات استان بهتصويب رسيده و جهت پيگيرى به جهاد سازندگى بيرجند ابلاغ گرديده است. از مهمترين كارهاى ايستگاه تحقيقات بيرجند، تهيه طرح توجيهى ايجاد ايستگاه آبخوان بيرجند مىباشد. از ديگر اقدامات انجام شده توسط ايستگاه ياد شده تهيه واجراى 20 طرح تحقيقاتى در زمينههاى منابع طبيعى، آبخيزدارى، آبخوان و آبخواندارى، دامپرورى و امور "اقتصادى اجتماعى" مىباشد. از ويژگىهاى طرحهاى تحقيقاتى تهيه شده كاربردى بودن آنهاست. زيرا اين ايستگاه كه دركنار جهاد سازندگى فعاليت مىنمايد متناسب با نياز جامعه، طرح تحقيقاتى تعريف مىكند. |
|
باتوجه به تعدد دانشگاهها ومتخصصين متعدد سطح شهرستان، سازمان جهاد سازندگى خراسان موافقت نموده كه اكثر مطالعات اجرائى طرحها به شهرستان بيرجند واگذار شود. عرصه 3000 هكتارى آبخوان دشت بيرجند كه درآن عمليات زيست محيطى صورت گرفته، به يك بستر عظيم تحقيقاتى مبدل شده كه مىتواند، در زمينههاى بررسى اثرات پروژه بربافت خاك، عملكرد سازههاى هيدروليكى، بركميت و كيفيت سفرههاى آب زيرزمينى، و بر سازش پذيرى گونههاى گياهى كشت شده مورد استفاده قرار گيرد. براى برقرار كردن ارتباط ذهنى با دنياى بزرگ و تخيّل در پديدهها واتفاقات جهان هستى، رصدخانه وسيله اين ارتباط و آشنائى را فراهم مىسازد. از ابزار مهم رصدخانه تلسكوپ است. نظامهاى آموزشى بايد چنين محيطى راايجاد كنند تا نياز ذهنى انسان نيازمند و علاقهمند را برآورده سازد. قدماى ما با ابداع اسطرلاب موجب شدند كه بتوان در خصوص اخترشناسى و گردش سيارات آسمانى مطالعه نمود. از علماى نجوم ايران مىتوان از خواجه نصيرالدين طوسى، عبدالرحمن صوفى رازى و خاصه نظام الدين عبدالعلى بيرجندى رياضىدان و منجم سده دهم هجرى نام برد. عبدالعلى در بناى رصدخانه سمرقند وتنظيم زيج گوركانى همت گماشت. آثار علمى به جامانده وى بيش از بيست كتاب در زمينه نجوم و شرح زيجهاى مختلف و كواكب مىباشد. دانشگاه بيرجند پيامد مطالعات زياد، قله كوهى به ارتفاع 2700 متر در روستاى كاهين )قله بقياچ( بيرجند كه داراى بهترين موقعيت جغرافيائى از نظر عارى بودن از آلودگىهاى نورى، صوتى و سرو صدا مىباشد، براى رصد خانه درنظر گرفته است. بعلاوه عامل محدود كننده )بارندگىهاى زياد( دراين محل وجود ندارد. خوشبختانه اهداى يك تلسكوپ 14 اينچى ساخت آمريكا بافاصله كانونى 3910 ميلىمتر و نيز اهداى دو باب باغ و منزل در دو روستاى فنود و هريوند براى استقرار استادان و دانشجويان توسط آقاى دكتر سيروس مشار موجبات احداث رصدخانه را در محل ياد شده فراهم ساخته است. اميد است اين رصدخانه كه از نظر موقعيت جغرافيائى وا سكان دانش پژوهان در خارج از شهر از ويژگىهاى خاصى برخوردار است، بتواند در انجام پژوهشهاى فضائى در زمينههاى اختر شيمى و ژئوشيمى بسيار مفيد و ارزشمند واقع شود.(3) |
|
براساس آمار مؤسسه ژئوفيزيك دانشگاهتهران، درخراسان جنوبى به مركزيت بيرجند و در شعاع 300 كيلومتر، در ظرف 45 سال اخير (1329-1374) بيشاز 372 زلزله با بزرگى بيش از 4 درجه درمقياس ريشتر اتفاق افتاده است. درست است كه در حال حاضر نمىتوان وقوع زلزله را در يك منطقه پيش بينى نمود، ليكن مطالعات زمين شناختى و سابقه لرزهخيزى و در نظر گرفتن بزرگترين زلزلهها كه در يك منطقه بيشترين شتاب راايجاد كردهاند، موجب مىشود كهاز اين طريق بتوان افراد ومؤسسات را درجريان امر گذاشت تا ضمن آمادگى براى پيشآمدهاى ناگوار نكات ايمنى را درنوع ومحل ساختمان رعايت نمايند تا بدين وسيله از تلفات جانى و خسارتهاى مالى جلوگيرى گردد. باتوجه به مراتب فوق فرماندارى شهرستان بيرجند تعهد كرده است كه در چند قلّه مرتفع شهرستان چند ساختمان مستحكم بسازد تا مؤسسه ژئوفيزيك دانشگاه تهران نسبت به نصب شبكههاى لرزهنگارى و استقرار پرسنل لازم اقدام نمايد. اين شبكه ها قادر مىباشند بادستيابى به خرد لرزهها )زلزله هاى كوچك( درامر تعيين پتانسيل لرزهخيزى منطقه بهكارشناسان درامور شهرسازى كمك نمايند. خاصه اينكه در شبكههاى لرزه نگارى جديد بااستفاده از ماهواره و فرستندههاى راديوئى و كمكهاى رايانهاى مىتوان اطلاعات لازم را به مناطق مختلف انتقال داده ونسبت به پردازش داده ها اقدام نمود. اداره فرهنگ وارشاد اسلامى بيرجند قبل از پيروزى انقلاب، فعاليتهاى فرهنگى و هنرى به كتابخانه عمومى و نمايندگى وزارت فرهنگ وهنر در بيرجند ختم مىشد. ليكن از سال 1361 ، با تأسيس اداره ارشاد، كه چندى بعد به اداره فرهنگ وارشاد اسلامىتغيير نام يافت. فعاليتهاى فرهنگى و هنرى بهاين اداره انتقال يافت. اين اداره درحال حاضر با داشتن واحدهاى فرهنگى، هنرى، سمعىوبصرى، سينمائى، سيروسياحت ، كتابخانه، كانونهاى فرهنگىهنرى، مساجد به انجام وظايف محوله اشتغالدارد. با شرح فوق كليه فعاليتهاى سينمائى، فروشگاههاى عرضه محصولات فرهنگى، مؤسسات فيلمبردارى، هتلها و مهمانپذيرها، واحدهاى پذيرائى بين راهى، جهانگردى، انتشارات، چاپخانهها، گراورسازيها، آموزشگاههاى آزاد هنرى، مراكز آموزشهاى فرهنگى هنرى، وكانونهاى خبرنگاران و نويسندگان راتحت پوشش دارد. |
|
تاكنون چند سمينار توسط اين اداره برگزار شده، كه مهمترين آن، سمينار بررسى گويش بيرجند مىباشد كه نويسنده در آن ضمن ارائه مقاله سخنرانى نموده است. تصوير اطلاعيه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامى در رابطه با اين سمينار آورده شده است. استاد محترم جناب آقاى باسلام، احتراماً معروض مىدارد اداره فرهنگ وارشاد اسلامى بيرجند درنظر دارد اولين سمينار بررسى گويش بيرجند را درتاريخ 24/5/74 دراين شهرستان برگزار نمايد. حضورتان رونق افزاى محفلمان و نظرات و راهنمايى آن استاد گرامى باعثهر چه پربار شدن انجمن خواهد شد. ضمن سپاس در صورت امكان همكارى مستقيم در اجراى برنامه تقاضا دارد مقاله، نوشته، شعر ويا تحقيق خود را در جهت هماهنگى و تنظيم وقت حداكثر تا تاريخ 12/5/74 به دبيرخانه سمينار مستقر در اداره فرهنگ وارشاد اسلامى بيرجند ارسال فرماييد و در صورت موافقت و تمايل به حضور در سمينار تقاضا دارد حداكثر تا تاريخ10/5/74 اين اداره رامطلع فرموده تا هماهنگى لازم جهت رفاه مهمانان عزيز صورت پذيرد.
باتشكر اداره فرهنگ و ارشاد اسلامى بيرجند |
|
نام آن بَركَنْد بوده رفته، رفته بيرجند درميان شهرهاى با نشان وارجمند مىنيابى شهر آرامى چو شهر بيرجند جايگاه مردمى آزاده با روحى بلند مستعد ومؤمن ومهمان نواز وهوشمند كاندر آن بالنسبه تقصير وجنايت كم بود چونكه اكثر با سوادند و به تقوى پاىبند مركز فرهنگ وبازرگانى و علم وهنر زين سبب بينى درآن آثار ناب ودلپسند پرتو نورانى وتابنده فرهنگ آن روشنى بخش سه استان بوده، دون چون و چند آن زمانهائى كه مكتب داشت ديگر شهرها شهر مااز افتتاح مدرسه بد سربلند مدرسه بنياد شد باشور و شوقى كمنظير درب آن باز از براى پولدار ومستمند با دبيرانى بحق شايسته و با ابتكار در ره تعليم دانش پرتوان و سودمند همت افرادخير بود كاندر شهرما برهمه تابيد نور معرفت بى قيد وبند شهر مابوده عليه بىسوادى از قديم بيسوادى ريشه كن گردد چوباشد اين روند مركز افراد دانشمند و استاد ورجال موطن دانش پژوهان، شاعر وانديشمند درگذشته شهر بوده معرض طغيان سيل زين جهت گشته بنابرارتفاعات بلند چون بنا گشته است روى تپههاى مرتفع نام آن بركند بوده رفته رفته بيرجند مركزاين پهنه از ايران به نام قُهْسِتان بافراوانى وتأسيسات و صدها كارمند در زمانى كه نبود آثارى از لولهكشى شهرمابود از وجود آب لوله، بهرهمند ديگر از نوآوريها هست برقُ وسينما كانزمان محسوب مىشد ابتكارى نو نَوَند از تلاش مردمانش كوچهها پاك وتميز جاى ديگر كم ببينى مثل اينان شهروند شهر واقع گشته دردامان كوه باغران با دهات بيشمار و ميوههاى همچو قند جايگاه چند دانشگاه باشد شهرما هركدامش در مقام خود رفيع وارجمند شهر اكنون رشد كرده از جهات مختلف قبله گاه مردمى كه مجد آن را باورند مركز استان بود حق چنين شهرى از آنك درترقى وتكامل ديگران را داده پند افتخارى بهر هر »فرزانه« باشد اين ديار باراللها دور دارش از بلايا وگزند
»احمد فرزانه « تهران: 1375
|