دكتر جعفر راثى

    راثى در سال 1292 شمسى در روستاى چهكندوك در بيرجند متولد شد . در سال 1298 در دبستان شوكتى بيرجند مشغول به تحصيل گرديد. در آن زمان به گفته ايشان مدرسه شوكتى داراى 300 پسر 18 - 6 ساله و مدرسه شوكتيه داراى 80 دختر نوآموز بود. در سال 1312 از دبيرستان شوكتى و در سال 1317 از دانشكده كشاورزى كرج فارغ التحصيل شد. در سال 1319 بعد از اتمام خدمت نظام وظيفه در وزارت فلاحت آن زمان در آزمايشگاه تجربى چغندر قند مشغول به كار گرديد، و متعاقب آن مشاغل متفاوتى را پذيرفت . در سال 1331 به‏مدت شش ماه به انگليس رفت و يك دوره ترويج كشاورزى را گذرانيد و وقتى به ايران آمد در سمت رئيس اداره ترويج كشاورى انجام وظيفه نمود. در سال 1336 از دانشگاه كرنل Cornel آمريكا درجه فوق ليسانس ترويج كشاورزى دريافت نمود و به ايران بازگشت . پس از دو سال به سمت رئيس دانشكده كشاورزى خوزستان در ملاثانى منصوب شد. راثى در سال 1340 به آمريكا عزيمت نمود و در دانشگاه يوتا به تحصيل در دوره دكترى پرداخت و در سال 1345 با اخذ دانشنامه دكترى به ايران بازگشت . راثى در سال 1347 به سمت رئيس دانشكده كشاورزى و دامپرورى اروميه )رضائيه سابق( منصوب شد و نيز در احداث دانشكده‏هاى كشاورزى زنجان ، ،شهركرد و مشهد كمك نمود. در سال 1354 به سمت رئيس دانشگاه جديدالتأسيس رضائيه سابق )اروميه( تعيين گرديد. در سال 1357 با استفاده از فرصت مطالعاتى به انگليس، سپس به آمريكا عزيمت نمود و در آمريكا اقامت گزيد. در سال 1373 با دعوت وزير كشاورزى به ايران آمد و از مراكز آموزشى  و تحقيقاتى مختلفى بازديد به عمل آورد و گزارشهائى جهت استحضار وزير تهيه نمود و پس از يك سال به آمريكا بازگشت .

    دكتر راثى كتب و مقالات متعددى به زبان فارسى و انگليسى نوشته كه متأسفانه فهرست آنهادر دست نيست. راثى را بحق مى‏توان پدر ترويج كشاورزى ايران لقب داد.


 احمد فرزانه

    در سال  1305 در شهرستان بيرجند متولد شد، تحصيلات ابتدائى و دوره اول متوسطه و دانشسراى مقدماتى را در سال 1323 با كسب رتبه اول به پايان رسانيد. سپس جهت ادامه تحصيل در دانش سراى عالى وقت در رشته علوم طبيعى به تهران عزيمت نمود و در سال 1327 به اخذ ليسانس نائل آمد. پس از اتمام دوره ليسانس به خدمت دبيرى در دبيرستانها و دانشسراهاى بيرجند مشغول به‏كار شد و مدتى درسمت رئيس دبيرستان علم انجام‏ وظيفه نمود.

    فرزانه در سال 1339 به تهران منتقل شد ودرسمت دبير دبيرستان دكتر هوشيار، رئيس دبيرستانهاى مصباح و مزين خدمت كرد. وى در مدت اقامت در تهران‏در سال 1345 به دريافت ليسانس زبان انگليسى و در سال 1347 موفق به دريافت فوق ليسانس علوم تربيتى از دانشگاه تهران گرديد. ايشان ضمناً تا سال بازنشستگى (1358) چهار كتاب به شرح زير تأليف وترجمه نموده است.

 1. "پرسش و پاسخ در علوم طبيعى"، تهران: انتشارات چهر، 1345.

 2. "دوره كامل تست طبيعى"، تهران: انتشارات ثنائى، 1348.

 3. "گرامر زبان انگليسى"، تهران: انتشارات شمس، 1353.

 4. "اكولوژى علم بقاء"، )ترجمه(، تهران: وزارت آموزش و پرورش، 1355.

    فرزانه طبع روانى در سرودن شعر دارد. از ديوان نامبرده قطعه شعرى در وصف كتاب انتخاب شده است. ضمناً از ايشان قطعات ديگرى در فصل‏هاى بعد آورده شده است .


 خوش آندمى كه دهى وقت خويش را به كتاب

 خوش آندمى كه دهى وقت خويش را به كتاب

چنين مجال ترا دست گر دَهَدْ در ياب

 كتاب همچو كليدى به باغ معرفت است

كه رهبر است ترا بيگمان به راهِ صواب

 مصاحبى خوش و بى‏ادّعا چو سنگ صبور

ازين مصاحب بى‏كبر و ناز روى متاب

 نه بيم رنجش از آنَستُ و نى فشار و طلب

در اين زمانه رفيقى چنين بُوَدْ ناياب

 كتاب هست چو سرچشمه معارف و فكر

كه مى‏توان ز چنين چشمه‏سار شد سيراب

 شناسنامه دنيا و سرگذشتِ بَشَرْ

كه هر سؤال كه دارى از آن رسى به جواب

 چه هديه‏اى ز كتاب است بهتر ارنگرى

براىِ آنكه پىِ دانش است و ارزشياب

 چو مونسى است بى‏آزارو همدمى مشفق

كه سير مى‏نَشَوى زان توراست عزمِ به خواب

 طلاست وقت چو صرفِ كتابِ خوب كنى

مسِ وجود توانَد بدان شَوَدْ زرِناب

 كسى كه هست كتاب از براىِ او معشوق

پىِ وصالِ چنين يار هست در تب و تاب

كتاب خوب بُوَدْ چون معلمى دلسوز

كه نافِع است به باران رحمتش چو سحاب

 محيطِ ديدِ وسيعى دَهَدْ به خواننده

كه بينَد او زسرِ عقل آب را ز سراب

 كتابِ بَد چو رفيقى است نامناسب و بَد

كه بَد بَرى تو از آن خاصه روزگار شباب

 به هر كتاب، چه عِلِمى بود، چه نوعِ دگر

ببايد آنكه تعقّل كنى در آن نه شتاب

 تدّبر ارنكنى، سودِ واقعى نَبَرى

در انتخابِ كتاب اَر روى بدونِ حساب

 به عقلِ خود چو محك مى‏زنى مطالب را

دوامِ مطلبِ بد هَست چون حُبابِ بر آب

 كتاب را نتوان زين جهت به بند كشيد

على‏الخصوص كه اِينترنِتْ هركجا شده باب

 كتابِ خوب چنان شوق مى‏دهد به طرف

كه ارزشش نَبُوَد هيچ كمتر از مى‏ناب

 كتابخوانى اگر سنّتى شَوَدْ به مرور

به فَهْمِ جامعه قوّت دَهَدْ چه شيخ و چه شاب

 ميانِ آنچه كه فرزانه راست لذت‏بخش

نمى‏رسد به چنان لذّتى وراىِ كتاب

         » احمد فرزانه«


دكتر غلامحسين شكوهى

    در سال 1305 در قصبه خوسف واقع در 35 كيلومترى جنوب غربى بيرجند متولد شد، تحصيلات ابتدايى را در مولد خود و تحصيلات متوسطه را در دانشسراى مقدماتى بيرجند به پايان رسانيد.

    در مهرماه 1323 خدمات آموزشى خود را با سمت آموزگار دبستانهاى بيرجند آغاز كرد. پس از اخذ ديپلم كامل متوسطه و انجام خدمت وظيفه در مهر ماه 1332 در دانشكده ادبيات دانشگاه تهران به ادامه تحصيل پرداخت و به دريافت درجه ليسانس نائل شد.

    در سال  1336 در عداد دانشجويان رتبه اول براى ادامه تحصيل به خارج كشور اعزام گرديد . و در اسفند 1342 به دريافت دكتراى علوم تربيتى از دانشگاه - ژنو سوئيس نايل گرديد .

    بعداز مراجعت به ايران (1343) با سمت كارشناس اداره كل مطالعات و برنامه‏ها و رئيس اداره تحقيق و ارزيابى در وزارت آموزش و پرورش و به عنوان مامور خدمت در دانشسراى عالى تهران و دانشسراى عالى سپاه دانش انجام وظيفه كرده است . در بهمن ماه 1346 به دانشگاه تهران منتقل شد و تا شهريور 1372 در سمت‏هاى استاديار ، دانشيار و استاد تمام وقت در دانشكده علوم تربيتى و در مشاغل معاون و رئيس دانشكده و نيز وزير آموزش و پرورش در كابينه مهندس بازرگان خدمت كرده است .

    از مهر ماه 1372 به دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه بيرجند منتقل شده است .

    دكتر شكوهى از سال 1335 كه به دريافت درجه ليسانس نائل شد، تاكنون تأليفات و ترجمه‏ هايى به شرح زير دارد :

 1. پايان نامه تحصيلى ليسانس »شرح حال و ذكر آثار و نمونه اشعار محمد بن حسام قهستانى«    تهران: 1334-35 .

 2. رساله دكترى و»مفهوم رابطه در حساب« : ژنو : 1341.

 3و4. روش آموختن حساب و هندسه:

       - چاپ اول در دو جلد تهران: چاپخانه سازمان تربيت معلم و تحقيقات تربيتى 1345 .

       - چاپ يك جلدى تهران: چاپخانه پيروز شهريور 1346 .

 5. مربيان بزرگ  ترجمه كتاب Les Grands Pedagogues اثر شاتو و ديگران، تهران:    دانشگاه تهران - چاپ اول 1355 چاپ سوم آبان‏ماه 1372 .

 6. روان شناسى براى سال سوم آموزش متوسطه تهران: وزارت آموزش و پرورش ، چاپخانه    صفا، 1360.

 7و8. »تعليم و تربيت« ، اثر امانوئل كانت

    - ترجمه از متن انگليسى انتشارات دانشگاه تهران:  چاپ اول 1363

    - ترجمه از متن فرانسه  انتشارات دانشگاه تهران : چاپ سوم 1372

 9. »تعليم و تربيت و مراحل آن«،مشهد: مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوى،چاپ  اول 1363 ، چاپ پانزدهم 1374 .

 10. مبانى و اصول آموزش و پرورش ،مشهد: مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوى، چاپ پنجم 1372.

 11- روان شناسى براى سال سوم آموزش متوسطه عمومى - اقتصاد اجتماعى - فرهنگ و ادب وزارت آموزش و پرورش، چاپخانه صفا، 1360.

    دكتر شكوهى بيش از چهل مقاله تأليف و يا ترجمه نموده است كه درماهنامه آموزش و پرورش، نماى تربيت، مجله روان‏شناسى،  فصلنامه تعليم و تربيت، نشريه دانشكده علوم تربيتى دانشگاه تهران و روزنامه ميزان چاپ و منتشر شده است. ضمناً نامبرده دو مقاله به زبان انگليسى نوشته كه در نشريه Arithmetie teacher چاپ شده است .

    دكتر شكوهى در خلال فعاليت‏هاى تأليفاتى و تعليماتى با اغتنام فرصت‏ هائى كه احياناً برايش پيش آمده و با همكارى جمعى از علاقه‏مندان، به‏كار تحقيق نيز پرداخته است اينك عناوين نمونه‏ هايى از اين تحقيقات :

 1. بررسى علل شكست نو آموزان در دبستان،تهران:وزارت آموزش و پرورش،1345.

 2. مطالعه »ميزان پيشرفت دانش آموزان مدرسه تجربى در زمينه‏هاى حساب ،علوم ، قرائت و املاء «تهران: وزارت آموزش وپرورش  ،1346.

 3. بررسى »رابطه آموزش و اشتغال در بخش غير متشكل اقتصادى« تهران: معاونت پژوهشى دانشگاه تهران ، شهريور 1369.

 4. تهيه »آزمون سنجش آمادگى كودكان براى ورود به دوره آموزش همگانى« تهران: وزارت  آموزش و پرورش،  1372 .

 5. بررسى »علل افت بى سابقه موفقيت فارغ التحصيلان شهرستان بيرجند در مسابقات ورودى دانشگاه ها در سال 1373 نسبت به سال 1372» ، بيرجند : معاونت پژوهشى ،1374 .


دكترجمال رضائى

    در سال 1305 در بيرجند متولد شده ،دوره ابتدائى و سه سال دبيرستان ودوره دو ساله دانشسراى مقدماتى  را در بيرجند و ششم ادبى را در مشهدگذرانيد. متعاقب آن دوره ليسانس زبان و ادبيات فارسى را در سال 1326 با احراز رتبه اول و دوره فوق ليسانس و دكترى زبان و ادبيات فارسى را با درجات ممتاز در سال 1334 در دانشگاه تهران به پايان برده است . خدمات آموزشى خود را تا سال 1335 در وزارت آموزش و پرورش و از آن پس در دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه فردوسى مشهد ودانشگاه تهران در گروه آموزش زبان شناسى و فرهنگ و زبانهاى باستانى ايران در كسوت دانشيارى و استادى انجام داده است . مشاغل ادارى وى به ترتيب عبارت بوده است از رياست دبيرستان محمد قزوينى )تهران ( معاونت دانشكده ادبيات دانشگاه مشهد ، معاونت دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه تهران ، مديريت گروه آموزشى زبان‏شناسى همگانى و فرهنگ و زبانهاى باستانى ايران ، معاونت دانشگاه تهران و سرانجام معاونت وزارت علوم و آموزش عالى .

    دكتر رضائى صرف نظر از عضويت در انجمن ها ، شوراهاى فرهنگى ، علمى و پژوهشى، مسافرت‏هاى عديده‏اى  به منظور شركت در كنگره‏هاى ملى و بين‏المللى و ايراد سخنرانى، بيش از 20 اثر تحقيقى و تأليفى دارد كه تنهابه ذكر تاليفات ايشان  اكتفا مى‏شود.

 1. تحقيق در اصول و آثار و اشعار حكيم نزارى قهستانى )پايان نامه دوره ليسانس،1326(.

 2. واژه نامه گويش بيرجند به اهتمام دكتر محمود رفيعى تهران : انتشارات روزبهان 1373 .

 3. بررسى گويش بيرجند )روانشناسى - دستور ( به اهتمام دكتر محمود رفيعى :انتشارات هيرمند 1377.

 4. بيرجندنامه كه دردست چاپ است .

    دكتر رضائى ضمناً شاعر توانائى است و ديوان شعرى دارد كه از بين آنها دو قطعه شعر تحت عنوان "پيكى از شهر من و از كوى دوست " كه در پاسخ به شعر "آفرين بر پيك شادى آفرين "آقاى عبدالحسين فرزين كه در نوروز سال 1364 وقتى كه ايران در آتش جنگ صداميان مى‏سوخت و ديگرى با عنوان »پيمانه 70 عمر من« كه در توصيف وضعيت جسمى و روحى خويش در سن 70 سالگى سروده است جهت خوانندگان انتخاب شده است.


 پيكى از شهر من و از كوى دوست

 "آفرين بر پيك شادى آفرين "

كامد از سوى حبيبى نازنين

 پيكى از شهر من و از كوى دوست

قاصدى از شاعرى شور آفرين

 ازديارپاك من آنجا كه هست

نغز تر در چشمم از خلد برين

 از عبير آميز خاك مولدم

خاتم ملك خراسان را نگين

 يعنى از ناف "قهستان " كهن

از گهر زا "بيرجند " عنبرين

 يعنى از شهرى كه شيرمام من

مهر آن با جان من كرده عجين

 شهر عشق من كه من تا  بوده‏ام

عشق آن بوده مرا آئين ودين

 نازنين شهرى كه خواهم بام وشام

سجده را بر خاك آن سايم جبين

 آرى از آن شهر مهر ودوستى

پيك مهر دوست دور از بغض و كين

 آمد و آورد از "فرزين "راد

نامه‏اى و چامه‏اى هر دو گزين

 هر دو سرشار از صفا وشور و شوق

هر دو لبريز از وفا هر دو متين

 هر دو آن نشات گرفته از وفاق

هر دو آن پر مغز سنجيده متين

 در سلامت آن چنان آب روان

در عذوبت اين چنان ماء معين

 آن به خطى پخته ،زيبا ، دلفريب

اين به سبكى  سخته  ، شيوا ، دلنشين

 گر چه ايران گشته چون ماتم سرا

كس نباشد هيچ باشادى قرين

 هر زمان در هر طرف از كيد خصم

موشك است و راكت است و بمب ومين

 مرگ مى‏بارد دمادم از هوا

درد مى‏جوشد پياپى از زمين

 ليك كردم حال ها از اين و آن

ليك بُردم فيض‏ها از آن و اين

 مرحبا بر آن قدم ، صدمرحبا

آفرين بر اين سخن ،صد آفرين