دكتر منصور قنادان

    در سال 1316 در شهر بيرجند متولد شد، تحصيلات ابتدائى را در دبستان شوكتى و تحصيلات متوسطه را در دبيرستان شوكتى و دانشسراى مقدماتى گذرانيد. وى در سال 1335 به استخدام وزارت فرهنگ آن زمان درآمد و مدت دو سال در روستاى بيرجند به شغل معلمى پرداخت و متعاقب آن تحصيلات ليسانس و فوق ليسانس خود را در رشته علوم اجتماعى در دانشگاه تهران به اتمام رسانيد.

    در سال 1353 عازم كشور فرانسه شد و در دانشگاه سوربن پاريس در مقطع دكترى مشغول به تحصيل گرديد . در سال 1358 به دريافت مدرك دكترى در رشته جامعه شناسى نائل گرديد. پس از بازگشت به ايران در دانشگاه هاى تهران و شهيد بهشتى به تدريس پرداخت و در حال حاضر نيز ضمن رياست دانشكده علوم اجتماعى "دانشگاه آزاد اسلامى - واحد رود هن" به تدريس دروس جامعه شناسى اشتغال دارد. تاكنون مقالات زيادى نوشته است. فهرست كتاب‏هاى ايشان به شرح زير مى‏باشد:

 1. "مقدمه‏اى بر شناخت پويائى گروه " تهران : انتشارات آواى نور ، 1375.

 2. "جامعه شناسى مفاهيم كليدى " با همكارى ناهيد مطيع و هدايت الله ستوده ، تهران: انتشارات آواى نور ، 1375.

  محمد تقى سالك

    سالك در سال 1318 در خانواده اى دانش آموخته و سخنور، ديده به جهان گشود . پدر ايشان به شغل كشاورزى و پدر بزرگ ايشان گوينده‏اى نام آور بوده است .

    سالك آموزش ابتدائى را در خوسف و آموزش متوسطه و دانشسراى مقدماتى را در بيرجند گذرانده است . از مهر ماه 1336 تا سال 1347 به شغل آموزگارى در مدارس روستائى و از 1347 تا 1351 در رشته ادبيات و زبان فارسى دانشگاه فردوسى مشهد مشغول به تحصيل گرديد . از آن پس تا سال 1374 كه بازنشسته شد در سطوح راهنمائى و دبيرستان درمدارس مشهد با جديت و علاقه زياد تدريس نمود .

 ايشان در حال حاضر در اداره كل اوقاف خراسان به همكارى و نوشتن مقالات اشتغال دارد .

    سالك از نوجوانى به سرودن اشعار پرداخته است . ليكن پس از آشنائى با دانش كلاسيك و آموختن اوزان بحور ، صنايع و فنون شعرى ، در قالب هاى مختلف شعرى و بويژه در قصيده ، غزل ، قطعه و رباعى ديوان هائى به زيور شعر آراسته است .

    از جمله كارهاى آقاى سالك مى‏توان از آثار زير نام برد :

 1- گردآورى  و ويرايش و چاپ ديوان محمد بن حسام خوسفى با همراهى روانشاد احمد احمدى بيرجندى در سال 1366.

 2- مثنوى "تا به سرچشمه كوثر "كه شامل 5000 بيت است .

 3- مثنوى "خوسف نامه " كه در حدود 1500 بيت مى‏باشد.

 4- كتاب "خوسف شهرى بركناره كوير".

 5- بررسى و گردآورى واژگان گويشى مردم خوسف كه همراه با آوانگارى فيش بردارى شده و نيز چندين اثر ديگر كه جملگى آماده چاپ مى باشند.

    به منظور آشنائى با اشعار ايشان شعر "به آئينه دارى ندارى نياز " انتخاب گرديده است .

 به آئينه دارى ندارى نياز

 چو اى مه ، گرفتى ، به دست آينه

شد از جام چشم تو ، مست آينه

 چو اندر زلال رخت ، بنگريست

زحسرت به خود در شكست آينه

 تو در چشم عاشق نگر ، روى خويش

چه حاجت كه گيرى به دست آينه

 رخش را چه روى تو تصوير كرد

چو در سينه نقش تو بست آينه

 به آيينه دارى ندارى نياز

كه روى نكوى تو هست آينه

 نگردد دگر باره بى شك درست

چو اجزايش از هم گسست ، آينه

 تو را نشكند آينه ، هيچ گاه

كه بى عيبت از كوره جست ، آينه

 ز آيينه ، سالك ، چه گويد سخن

كه نزد رخت هست مست آينه

 چو در چهره‏ات نيست نقش فريب

ز بدنامى خويش رست ، آينه 

دكتر محمود رفيعى

    دكتر رفيعى در سال 1318 در دهستان درخش از بخش در ميان شهرستان بيرجند پا به عرصه وجود گذاشت. دكتر رفيعى فرزند شادروان عبدالعلى رفيعى مى‏باشد. نسبت دكتر رفيعى با 4 الى 5 پشت به محمد رفيع بن عبدالكريم در ميانى متخلّص به لامع مى‏رسد.

    دكتر رفيعى تحصيلات ابتدائى را در دبستان حكيم نزارى و تحصيلات متوسطه را در بيرجند و ديپلم كامل را از دبيرستان البرز تهران دريافت داشته است . آقاى رفيعى پس از اتمام دبيرستان براى تحصيل در رشته پزشكى عازم سوئيس شد و پس از اخذ دكترى جهت گذرانيدن دوره تخصص اطفال به انگلستان رفت و در سال 1349 به ايران باز گشت . دكتر رفيعى استاد دانشگاه علوم پزشكى تهران مى‏باشد . از اختصاصات ويژه دكتر رفيعى علاقه مفرط به زادگاه خود مى‏باشد و شايد تنها پزشكى است كه چاپ كتب فرهنگى مرتبط به بيرجند را وجهه همت خود ساخته و سرمايه خود را بدون انتظار بازگشت آن به اين امر خطير اختصاص داده است .

    تاكنون 10 جلد كتاب به هزينه ايشان به شرح زير چاپ و منتشر گرديده است :

 1. » ديوان محمد رفيع بن عبدالكريم درميانى متخلص به لامع « ؛ با تصحيح مظاهر مصفا در  سال 1365 .

 2. »زندگى و آثار نزارى قهستانى « ، ترجمه از روسى توسط مهناز صدرى ، تأليف چنگيز غلام على بايبوردى ، تهران ؛ انتشارات علمى 1370

 3. ديوان حكيم نزارى قهستانى جلد اول تأليف مظاهر مصفا ، تهران : انتشارات علمى ، چاپ  اول، 1371 .

 4. »ديوان حكيم نزارى قهستانى« جلد دوم تأليف مظاهر مصفا ، تهران : نشر صدوق ،1373 .

 5. واژه‏نامه گويش بيرجند تأليف جمال رضائى ، تهران :انتشارات روزبهان ، 1373 .

 6. يادنامه محمد رفيع خان )فرزند محمد بقا ( و محمد بقاخان ) فرزند لامع ( 1376 ، اين يادنامه به صورت زيراكس تهيه شده است .

 7. بررسى گويش بيرجند تأليف جمال رضائى ، تهران : انتشارات هيرمند ،1377 .

    آقاى دكتر رفيعى دو كتاب معروف طب كودكان را نيز با فصاحت زيادى از انگليسى به فارسى ترجمه كرده و نقديم علاقه‏مندان نموده است :

 8. كتاب طب كودكان نلسن (Nelson) چاپ 1992 ، تهران : مؤسسه فرهنگى نشر قبله ،1373 .

 9. كتاب طب اطفال " راهنماى تشخيص و درمان " نوشته جك انيسلى ، تهران : انتشارات هيرمند،1374 .

 10. بيرجندنامه تاليف دكتر جمال رضائى كه در دست چاپ است.

    بايد متذكر شد كه قسمت اعظم ديوانهاى شعر نزارى هنوز چاپ نشده واين نسخ در روسيه قرار دارند ، و دكتر رفيعى درصدد است كه يك نسخه از آنها را تهيه و پس از تصحيح اساتيد فن به زيور چاپ بيارايد . اين كتب عبارتند از : "سفرنامه "، " ادب نامه " ، "اظهر و مظهر " و "شب و روز " .

  دكتر محمد تقى راشد محصل

    درسال 1318 در خانواده روحانى متولد شد . تحصيلات خود را تا پايان دوره دانشسراى مقدماتى در شهر بيرجند گذرانيد و مدت دو سال در روستاهاى شهرستان بيرجند به امر تدريس اشتغال داشت .در سال 1329 به مشهد منتقل گرديد و درسال 1342 پايان نامه كارشناسى خود را تحت عنوان "بحث در آثار شش نويسنده قهستانى " گذرانيد . در سال 1346 به تهران انتقال يافت و ضمن تدريس در دبيرستان ها همزمان در رشته فرهنگ و زبانهاى باستانى به اخذ فوق‏ليسانس و دكترى نائل گرديد.

    در دى ماه 1351 به فرهنگستان زبان انتقال يافت و تاكنون (1379) با مرتبه استادى به امر تدريس و تحقيق  در مركز مذكور و دانشگاههاى تهران و آزاد اسلامى اشتغال دارد. در فاصله سالهاى 1357 تا 1358 يك دوره تحصيلات تكميلى را در دو زبان اوستايى و سنسكريت در دانشگاه گوتنبرگ آلمان گذرانيد.

    راشد تاكنون 5 كتاب تأليف نموده و بيش از 33 مقاله در نشريه‏هاى علمى منتشر نموده است. كتب تأليفى ايشان به شرح زير مى‏باشد:

 1. » واژه هاى گويش در آثار ابوريحان بيرونى « با همكارى دكتر صادق كيا، تهران: انتشارات شوراى عالى فرهنگ و هنر، 1353. 

 2. »درآمدى بر دستور زبان اوستائى« تهران: انتشارات كاويان ، 1336.

 3. »گزيده‏هاى زاد اسپرند « )ترجمه(، تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى،  1376.

 4. »نجات بخشى در اديان«، تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى، 1369.

 5. »بررسى زند بهمن يسن«، تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى، 1371.

دكتر محمد مهدى ناصح

    در سال 1318 در روستاى چهكندوك از بخش مركزى بيرجند متولد شده، پس از طى تحصيلات ابتدائى و متوسطه در بيرجند، درسال 1349 موفق به اخذ درجه ليسانس و سرانجام درسال 1361 به اخذ درجه دكترى در رشته زبان و ادبيات فارسى گرديده است .

    ناصح در حال حاضر استاد دانشگاه فردوسى مشهد و به كار كتابت و تدريس مشغول است . وى در تمام عمرش دست از مطالعه و تحصيل برنداشته و ضمناً در هر سمينارى كه بوى بيرجند به مشامش رسيده، به ارائه مقاله و سخنرانى اقدام كرده است .

    ناصح تاكنون بيش از بيست مقاله علمى نوشته و در 15 كنگره ملى شركت نموده است .

    تعداد كتب ايشان به بيش از 26 عنوان مى‏رسد كه 20 جلد آن باهمكارى دكتر محمد جعفرياحقى مى‏باشد. فهرست تأليفات به شرح زيراست:

 1. "راهنماى نگارش و ويرايش" باهمكارى محمد جعفر ياحقى،مشهد: انتشارات آستان‏قدس رضوى، چاپ اول 1363، چاپ پانزدهم 1377.

 21. تصحيح انتقادى تفسير "روض‏الجنان و روح‏الجنان فى تفسير القرآن" باهمكارى محمد جعفر ياحقى، مشهد: انتشارات آستان قدس رضوى، در 20 جلد از سال 1365-1375.

 22. "گزيده مرصادالعباد"، تهران: انتشارات جامى، 1373.

 23. "شعر دلبر - دو بيتى‏هاى عاميانه بيرجندى"،مشهد: انتشارات محقق، 1373.

 24. "گنج شايگان"، تهران: انتشارات شوراى گسترش زبان وادبيات فارسى، 1374.

 25. "شعر نگار - دوبيتى هاى عاميانه بيرجندى"، مشهد: انتشارات محقق، 1377.

 26. "شعر غم - رباعى هاى عاميانه بيرجندى"، مشهد: انتشارات مركز خراسان شناسى، 1379.

 -  چند اثر ديگر به نامهاى "شعر دلدار"، "فرشته ياد" و "شعر بى‏خرد" نيز در دست چاپ دارند.

     ناصح ضمناً شاعرى خوش قريحه و توانا مى‏باشد كه درمقاله خود در كتاب پاژ تحت عنوان خاطرات كودكى من "فرشته ياد"، قسمتى ازخاطرات خود را در وصف كوه باغران بازبان شعر اين طور بيان كرده است:

  حرمت تو حرمت اهل دل است

 دردمند تو منم اين جا به درد

مى‏زنم از دورى‏ات بس آه سرد

 با صبا مى‏گويم از هجران دل

بى نوا گويد غم سوزان دل

 اى صبا از من ببر پيغام دل

بر سر هر خار بن گو نام دل

 شو به كوه ودره و دشت ودمن

گو حديث حقه حب الوطن

 شو پى تعظيم كوه باغران

كوه بافر و شكوه باغران

 گو كه اين مهجور در بند تواست

برقرار و عهد و پيوند تواست

 گو يكى دلداده تو از وفا

مى‏كند ياد تو در هر ناكجا

 حرمت تو حرمت اهل دل است

يك جهان كوه دل آن جا درگل است .

    دكتر ناصح در تشريح دوران كودكى در چهكندوك چنين مى‏نويسد : در آن جا بود كه همبازيهايم كودكانى بودند كه آب حيات را در كف دست‏هاى ناشسته شان به من هديه مى‏كردند و من نمى‏دانستم كه در اين رهگذر صاحب آب حياتم و دارنده جام جم :

آب حيوان دارم و هم جام جم

شادى دل دارم و سوداى غم

 بر دلم صد آب معنى جارى است

در وجودم هرچه هستى سارى است .   

وقتى انسان داستان زندگى او را در كتاب پاژ(47) تحت عنوان فرشته ياد مى‏خواند و با عشق او به‏زادگاهش چهكندوك آشنا مى‏شود، خود را حقير مى‏يابد و انسان با خود مى‏گويد "او كجا و ما كجا"، ناصح در وصف چهكندوك مى‏گويد "آبش همه آگاهى است و خاكش سرمه چشم و گياهش توتيا، همه دنيا آنجاست... فرهنگ روستاى چهكندوك كودكى من چيزى دگر بود، پرباراز همه چيز، در عين فقر و بى چيزى و قحط و غلا، از او بگويم كه چنين بود:

 جاى قحط آب و نان و روى و رنگ

جاى ريگ و لاخ و سنگ و فرّ و هنگ

 فره دارد آب فرهنگ كمش

معجز عيسى نمايد هر دمش

 اين ده است اسطوره هر كوره ده

نقش هستى را كمرگاهش گره

 گر مكان خواهى مكانم راست اين

در حقيقت المكان بالمكين

 دكتر ناهيد بنى اقبال

    در سال 1318 در روستاى فنود بخش مركزى بيرجند متولد شد . تحصيلات ابتدائى و متوسطه را در دبستان و دبيرستان شوكتيه بيرجند گذرانيد.

    در سال 1340 به اخذ درجه ليسانس زبان و ادبيات فرانسه از دانشگاه فردوسى مشهد، در سال 1349 به اخذ درجه ليسانس در رشته زبان و ادبيات انگليسى از دانشگاه تهران، در سال 1356 موفق به دريافت درجه كارشناسى ارشد كتابدارى و اطلاع رسانى از دانشكده علوم تربيتى دانشگاه تهران، در سال 1367 نايل به اخذ كارشناسى ارشد روش تدريس زبان انگليسى و در سال 1377 به دريافت درجه دكترى كتابدارى و اطلاع رسانى از دانشگاه آزاد اسلامى نايل گرديد.

    خانم بنى اقبال مشاغل مختلفى را از دبيرى دبيرستان در شهرهاى بيرجند و مشهد پشت سر گذاشته و از سال 1356 تا سال 1378 در كتابخانه مركزى و مركز اسناد دانشگاه تهران در سمت رئيس اداره خدمات اسنادى انجام وظيفه نموده است .

  وى علاوه بر مشاغل ادارى و پژوهشى در سمت عضو هيأت علمى در دانشگاه تهران و دانشگاه آزاد اسلامى - واحد رودهن، دروس كتابدارى و اطلاع رسانى را تدريس كرده است .

    از تأليفات خانم بنى اقبال مى‏توان به دو كتاب زير كه از اهميت خاصى برخوردارند و توسط سازمان مطالعه و تدوين كتب درسى علوم انسانى )سمت( به چاپ رسيده‏اند، نام برد:

 1. كتاب درس »انگليسى براى دانشجويان كتابدارى»

 2. كتاب درس »انگليسى براى دانشجويان كتابدارى «

 دكتر پرويز بيرجندى

    در سال 1319 در بيرجند متولد شد و به علت انتقال خانواده، دوره دبستان را در مشهد و دبيرستان را در زاهدان گذرانيد. در سال 1342 دوره كارشناسى ادبيات انگليسى را در دانشكده ادبيات دانشگاه مشهد و درسال 1343 دوره كارشناسى ارشد دبيرى زبان انگليسى را در دانشسراى عالى تهران گذرانيد. پس از آن مدت 7 سال در زاهدان و تهران به شغل دبيرى و از سال 1349 به سمت مربى زبان انگليسى دانشگاه سابق ابوريحان خدمت نموده است . در سال 1352 با اعطاى بورس تحصيلى به دانشگاه ايالتى كلرادو آمريكا عزيمت نموده و در سال 1354 به اخذ كارشناسى ارشد زبان شناسى كاربردى و در سال 1357 موفق به كسب دكترى آموزش زبان انگليسى گرديده است.

    مختصرى از سوابق كارى ايشان عبارت است از: مديريت گروه زبان انگليسى ، سرپرستى كميته برنامه ريزى زبانهاى خارجى شوراى عالى برنامه، عضو وابسته فرهنگستان علوم ايران، مدير گروه دوره دكترى زبان انگليسى دانشگاه آزاد اسلامى، عضو شوراى برنامه‏ريزى تأليف كتب درسى زبان انگليسى وزارت آموزش و پرورش و درحال حاضر دانشيار دانشكده ادبيات دانشگاه علامه طباطبائى.

  فهرست تأليفات ايشان به شرح زير است:

 1- انگليسى اول ، دوم و سوم راهنمائى تحصيلى ، به اتفاق دكتر ابوالقاسم سهيلى ، تهران : وزارت آموزش و پرورش 1363-1365

 2- روش تدريس انگليسى سال اول و دوم راهنمائى تحصيلى ، تهران : وزارت آموزش و  پرورش ، 1364-65.

 3- متون قرائتى رشته زبان انگليسى براى مراكز تربيت معلم ، به اتفاق خانم زينلى ، تهران : وزارت آموزش و پرورش،1363.

 4- انگليسى براى محصلين علوم انسانى ، به اتفاق مهدى نوروزى خيابانى ، تهران : سازمان سمت، 1368.

 5- انگليسى اول ، دوم و سوم راهنمائى تحصيلى )جديد ( به اتفاق دكتر ابوالقاسم سهيلى ، تهران: وزارت آموزش و پرورش، 1369.

 6- انگليسى پيش دانشگاهى در چهار جلد به اتفاق مسعود آريانيا ، تهران : مركز خدمات علمى  رزمندگان، 1369.

 7- انگليسى سال اول دبيرستان ، به اتفاق دكتر ابوالقاسم سهيلى ، تهران : وزارت آموزش و  پرورش 1369.

 8- بيان شفاهى داستانهاى كوچك به اتفاق مهدى نوروزى خيابانى، تهران : انتشارات سمت، 1373.

 9- آزمون مهارتهاى زبان از تئورى به عمل به اتفاق حسين فرهادى و جعفرپور ، تهران :انتشارات  سمت، 1373.

 10- انگليسى پايه براى محصلين دانشگاهى ، تهران : انتشارات سمت، 1374.

 11- انگليسى براى دانشجويان باستان شناسى به اتفاق دكتر ... شهميرزادى ، تهران : انتشارات  سمت، 1375.

 12- فرهنگ اصطلاحات انگليسى به اتفاق ... تهران : انتشارات قدس، 1371.

 13- فرهنگ بزرگ يك جلدى انگليسى فارسى دانشجو به اتفاق ... تهران : انتشارات  راهنما،1374.

 14- انگليسى سال اول ، دوم ، سوم و چهارم نظرى قديم به اتفاق ... تهران : وزارت آموزش و  پرورش،1374.

 15- انگليسى پيش دانشگاهى در 2 جلد به اتفاق ... تهران : وزارت  آموزش و پرورش، 1374 .